![\"\"](\"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/degerler-hiyerarsisi.png\")
<\/p>\nBu yaz\u0131y\u0131 okumay\u0131 se\u00e7tiniz. Size belki benim taraf\u0131mdan, belki ba\u015fka biri taraf\u0131ndan bir link g\u00f6nderildi ya da belki de sosyal medyada herhangi bir yerde denk geldiniz. O linke t\u0131klamay\u0131 se\u00e7tiniz. Evet bilin\u00e7li bir \u015fekilde bir linke t\u0131klad\u0131n\u0131z ve bu yaz\u0131 \u00f6n\u00fcn\u00fcze geldi ve okuyorsunuz. Belki bu giri\u015f ilginizi \u00e7ekmedi ve okumay\u0131 b\u0131rakmay\u0131 se\u00e7tiniz. Ya da yaz\u0131y\u0131 bir ara okurum diyerek taray\u0131c\u0131n\u0131zdaki sekmelerden birine, say\u0131lar\u0131 yeterince art\u0131nca i\u00e7eriklerine pek bakmaks\u0131z\u0131n temizlemek \u00fczere terk ettiniz. Yani hayat\u0131n\u0131z\u0131n en iyi ihtimalde 3 dakikas\u0131n\u0131 i\u015fgal edecek bu yaz\u0131 i\u00e7in bile, burada de\u011findiklerimle birlikte pek \u00e7ok tercih yaparak bu paragraf\u0131n sonuna ula\u015ft\u0131n\u0131z. Peki bu se\u00e7imleri neye g\u00f6re yap\u0131yoruz?<\/p>\n
Objektivizm, insanlar\u0131n rasyonel kararlar vererek, yani akl\u0131n\u0131 kullanarak yapt\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerle hayat\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmesi, kendi mutlulu\u011funu kovalamas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yler. Ak\u0131ll\u0131ca yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z se\u00e7imler belli etik kurallar \u00e7er\u00e7evesinde olmal\u0131d\u0131r fakat o ba\u015fka bir yaz\u0131n\u0131n konusu. Rasyonel tercihlerimiz i\u00e7in bir temele ihtiya\u00e7 duyar\u0131z. Tercihlerin hayal d\u00fcnyam\u0131za ya da fantastik hezeyanlar\u0131m\u0131za kalmamalar\u0131 gerekir. Bunun yan\u0131nda tercih, do\u011fas\u0131 gere\u011fi g\u00f6relilik gerektirir. Yani bir \u015feyin bir \u015feye g\u00f6re daha tercih edilebilir, basit\u00e7e daha de\u011ferli olmas\u0131 gerekir. De\u011ferler hiyerar\u015fisindeki \u201cde\u011fer\u201d tam olarak budur; bir \u015feyin, olay\u0131n ya da insan\u0131n bizim i\u00e7in g\u00f6rece de\u011feri.<\/p>\n
Asl\u0131nda ilk paragrafta bahsetti\u011fimiz gibi, s\u00fcrekli bir \u015feyleri yapmay\u0131 ya da yapmamay\u0131 tercih ederiz. Bu tercihlerin ne kadar\u0131n\u0131n g\u00fcd\u00fcsel ne kadar\u0131n\u0131n bilin\u00e7sizce ne kadar\u0131n\u0131n da rasyonel tercihler oldu\u011fu hayat kalitemizi ve ne kadar iyi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 b\u00fcy\u00fck oranda etkiler. Harcamalar\u0131m\u0131zdan, arkada\u015f ve partner tercihlerimize kadar bu durum b\u00f6yledir. Fakat rasyonalite zaman ister, akl\u0131m\u0131z\u0131 kullanarak (yani \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnerek) verdi\u011fimiz kararlar ne kadar k\u00fc\u00e7\u00fck zaman dilimleriyle k\u0131s\u0131tlan\u0131rsa ger\u00e7eklikle ba\u011f\u0131n\u0131 ve asl\u0131nda rasyonel olma \u00f6zelli\u011fini o kadar kaybeder. Di\u011fer yandan, verdi\u011fimiz her karar i\u00e7in oturup saatlerce d\u00fc\u015f\u00fcnme l\u00fcks\u00fcm\u00fcz yoktur. Bu noktada de\u011ferler hiyerar\u015fisinin \u201chiyerar\u015fi\u201d k\u0131sm\u0131 devreye girer.<\/p>\n
Asl\u0131nda herkesin, bilin\u00e7li olsun ya da olmas\u0131n bir de\u011ferler hiyerar\u015fisi vard\u0131r; \u00f6zellikle zor kararlar vermemiz gerekti\u011finde tercihin o an \u00f6nemli olan k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 etrafl\u0131ca d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcz. Karar\u0131m\u0131z\u0131 verdi\u011fimiz anda da bu de\u011ferler rafa kalkar ve hiyerar\u015fi ile ili\u015fi\u011fimiz kesilir. Herkeste bir hiyerar\u015fi olmas\u0131 yeterli olsayd\u0131 bu yaz\u0131 da amac\u0131n\u0131 yitirir, okuma tercihinizin yanl\u0131\u015f bir tercih oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015f olurdu. Fakat \u00fczerine kafa yorarak rasyonel katk\u0131lar yapmam\u0131z gereken bir hiyerar\u015fiye ihtiyac\u0131m\u0131z var. \u00dcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck bir kez olu\u015fturmam\u0131z da yeterli de\u011fil. S\u00fcrekli olarak ger\u00e7eklikle s\u0131namal\u0131, yeniden de\u011ferlendirmeli, deneyimlerimize g\u00f6re \u015fekillendirmeliyiz. Belki bir \u00f6rnekle daha iyi a\u00e7\u0131klayabiliriz.<\/p>\n
Rasyonel bir birey olarak bir de\u011ferler hiyerar\u015fisi kurdu\u011fumuzu farz edelim. Bu hiyerar\u015fide de en tepeye paray\u0131, biraz alt\u0131na partnerimizi, onun paraleline ailemizi koyal\u0131m ve b\u00f6yle devam edelim. T\u00fcm bu hiyerar\u015fiyi de i\u00e7g\u00f6r\u00fc ve rasyonalite yoluyla ve yine ger\u00e7eklikle s\u0131nayarak olu\u015ftural\u0131m ve sonu\u00e7ta ortaya \u015f\u00f6yle bir \u015fey \u00e7\u0131ks\u0131n:<\/p>\n
<\/p>\n
Ne istedi\u011fimizi biliyoruz, ama\u00e7lar\u0131m\u0131z belli, \u00fczerinde de d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck. Harika! Kendimizden, se\u00e7imlerimizden ve de\u011ferlerimizden o kadar emin olal\u0131m ki bu de\u011ferleri bir daha de\u011ferlendirmeden 10 senemizi ge\u00e7irelim. Bu s\u00fcre\u00e7te partnerimiz, i\u015fimize verdi\u011fimiz de\u011ferden ve ikinci plana at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bizden uzakla\u015fs\u0131n ve aile \u00fcyelerimizden de baz\u0131lar\u0131 do\u011fal ya\u015famlar\u0131n\u0131 tamamlas\u0131nlar. Bu kay\u0131plar bizi uyand\u0131rs\u0131n ve fark\u0131na varal\u0131m ki asl\u0131nda hiyerar\u015fimiz uzun s\u00fcredir yanl\u0131\u015fm\u0131\u015f. Bizim i\u00e7in bir noktadan sonra i\u015f ve para de\u011ferini kaybetmi\u015f ve asl\u0131nda partnerimiz ve ailemiz hiyerar\u015fide a\u00e7\u0131k farkla yukar\u0131ya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olsunlar. Hiyerar\u015fimizi daha s\u0131k de\u011ferlendirsek bizim i\u00e7in de\u011ferli \u015feyleri kaybetmeden \u00f6nce durumun fark\u0131na var\u0131r ve gereken de\u011fi\u015fiklikleri yapard\u0131k. Fakat kli\u015fe Hollywood senaryosundaki ba\u015far\u0131l\u0131 ama yaln\u0131z karakterimiz i\u00e7in art\u0131k \u00e7ok ge\u00e7.<\/p>\n
Haz\u0131r \u00f6rnek vermeye ba\u015flam\u0131\u015fken devam edelim. Ger\u00e7eklikle s\u0131nama kal\u0131b\u0131n\u0131 s\u0131k\u00e7a kulland\u0131k. Ger\u00e7eklikten kopmak ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir problem ama her zaman \u00e7ok da a\u00e7\u0131k olmayabiliyor. Sizi tamamlayan, sizinle ayn\u0131 de\u011ferlere sahip (Bu Rand\u2019a g\u00f6re ideal partnerin en \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcd\u00fcr) bir insanla tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ve bu insanla partner oldu\u011funuzu d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Rasyonel karar\u0131m\u0131z\u0131 verdik ve her \u015feyi geri plana atarak bu insan\u0131 hiyerar\u015fimizin en tepesine koyduk. Fakat o da ne, bu insan hi\u00e7 de g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc gibi de\u011filmi\u015f. Rasyonel oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz karar\u0131m\u0131z ise hormonlar\u0131m\u0131z\u0131n beynimizi etkiledi\u011fi d\u00fcrt\u00fcsel bir hezeyandan ibaretmi\u015f. Yani bu insana dair yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z de\u011ferlendirme, ger\u00e7eklikten uzakm\u0131\u015f.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak ger\u00e7eklik ve rasyonalite en iyi dostumuz. De\u011ferlerimiz \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmeye zaman ay\u0131rmak ve i\u00e7g\u00f6r\u00fc de iyi bir ya\u015fam\u0131n anahtar\u0131. Pek tabii hakikatin anahtar\u0131na sahip de\u011filiz, her daim rasyonel olamayabiliriz ve rasyonel oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz de\u011ferlendirmeler de yanl\u0131\u015f \u00e7\u0131kabilir. Fakat bu pes etmek i\u00e7in bir sebep de\u011fil. Ger\u00e7eklik filtremizi kaybetmedi\u011fimiz takdirde, bu yanl\u0131\u015flar d\u00fczeltilerek daha do\u011fru bir hiyerar\u015fiye d\u00f6n\u00fclebilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
En De\u011ferli De\u011ferler Bu yaz\u0131y\u0131 okumay\u0131 se\u00e7tiniz. Size belki benim taraf\u0131mdan, belki ba\u015fka biri taraf\u0131ndan bir link g\u00f6nderildi ya da belki de sosyal medyada herhangi bir yerde denk geldiniz. O linke t\u0131klamay\u0131 se\u00e7tiniz. Evet bilin\u00e7li bir \u015fekilde bir linke t\u0131klad\u0131n\u0131z ve bu yaz\u0131 \u00f6n\u00fcn\u00fcze geldi ve okuyorsunuz. Belki bu giri\u015f ilginizi \u00e7ekmedi ve okumay\u0131 b\u0131rakmay\u0131 se\u00e7tiniz. Ya da yaz\u0131y\u0131 bir ara okurum diyerek taray\u0131c\u0131n\u0131zdaki sekmelerden birine, say\u0131lar\u0131 yeterince art\u0131nca i\u00e7eriklerine pek bakmaks\u0131z\u0131n temizlemek \u00fczere terk ettiniz. Yani hayat\u0131n\u0131z\u0131n en iyi […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4806,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[135],"tags":[112],"class_list":["post-4804","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog-tr","tag-anasayfa"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4804","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4804"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4804\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4818,"href":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4804\/revisions\/4818"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4806"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4804"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4804"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4804"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}