{"id":4549,"date":"2023-07-13T11:25:29","date_gmt":"2023-07-13T08:25:29","guid":{"rendered":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/objektivizm-nedir\/"},"modified":"2023-07-13T16:11:20","modified_gmt":"2023-07-13T13:11:20","slug":"objektivizm-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/tr\/objektivizm-nedir\/","title":{"rendered":"Objektivizm Nedir?"},"content":{"rendered":"<div class=\"fusion-alert alert notice alert-warning fusion-alert-center awb-alert-native-link-color alert-dismissable awb-alert-close-boxed\" role=\"alert\"><div class=\"fusion-alert-content-wrapper\"><span class=\"alert-icon\"><i class=\"awb-icon-cog\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/span><span class=\"fusion-alert-content\"><\/p>\n<p>Bu makale The Objective Standard&#8217;daki orijinal metninden yazar\u0131n izni al\u0131narak \u00e7evirilmi\u015f ve yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><\/span><\/div><button type=\"button\" class=\"close toggle-alert\" data-dismiss=\"alert\" aria-label=\"Close\">&times;<\/button><\/div>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde yayg\u0131n kan\u0131ya g\u00f6re ahlaki, k\u00fclt\u00fcrel ve politik alternatiflerimiz ya sek\u00fcler, r\u00f6lativist solun fikirleriyle ya dini, mutlakiyet\u00e7i sa\u011f\u0131n fikirleriyle ya da ikisinin uzla\u015f\u0131lm\u0131\u015f bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle birinin fikirleri ya a\u015f\u0131r\u0131 &#8220;liberal&#8221; ya da a\u015f\u0131r\u0131 &#8220;muhafazak\u00e2r&#8221; ya da ikisinin aras\u0131nda bir yerdedir. <a href=\"https:\/\/www.theobjectivestandard.com\/who-is-ayn-rand\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ayn Rand<\/a>&#8216;\u0131n felsefesi Objektivizm, bu hatal\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 reddeder ve tamamen farkl\u0131 bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc sunar.<\/p>\n<p>Objektivizm tamamen sek\u00fcler <em>ve<\/em> mutlakiyet\u00e7idir; ne liberaldir, ne de muhafazak\u00e2rd\u0131r, ne de ikisinin aras\u0131nda bir yerdedir. Ahlaki ilkeleri rasyonel ve sek\u00fcler (d\u00fcnyevi) bir d\u00fczlemde temellendirir ve bu ahlaki temelde medeni ve \u00f6zg\u00fcr bir toplumu savunur.<\/p>\n<p>Ahlaki olarak Objektivizm ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnme, \u00fcretkenlik, adalet, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck ve sorumluluk gibi rasyonel ki\u015fisel \u00e7\u0131kar erdemlerini savunur. K\u00fclt\u00fcrel olarak Objektivizm bilimsel ilerlemeyi, end\u00fcstriyel ilerlemeyi, \u201cilerici&#8221; veya inan\u00e7 temelli yerine nesnel e\u011fitimi, romantik sanat\u0131 ve hepsinden \u00f6nemlisi, t\u00fcm bu de\u011ferleri m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan yeti olan rasyonel d\u00fc\u015f\u00fcnceye sayg\u0131y\u0131 savunur. Politik olarak Objektivizm bireysel haklar\u0131n kurulu bir sosyal sistem ve s\u0131n\u0131rl\u0131 devletten olu\u015fan laissez-faire kapitalizmini ve bu sistemin gerektirdi\u011fi ahlaki temelleri savunur.<\/p>\n<p>Rand Objektivizmi \u201cd\u00fcnyada ya\u015famak i\u00e7in bir felsefe\u201d olarak tan\u0131mlad\u0131. D\u00fcnyada ya\u015famak <em>i\u00e7in<\/em> bir felsefe kavram\u0131 Objektivizmin her ilkesinin \u201cger\u00e7ekli\u011fin\u201d g\u00f6zlemlenebilir hakikatlar\u0131ndan ve insan ya\u015fam\u0131n\u0131n ve mutlulu\u011funun kan\u0131tlanabilir gereksinimlerinden <em>t\u00fcretilmi\u015f<\/em> olmas\u0131n\u0131 ifade eder.<\/p>\n<p>Bir felsefi sistem olarak Objektivizm, ger\u00e7ekli\u011fin do\u011fas\u0131na, insan\u0131n bilgi ara\u00e7lar\u0131na, insan\u0131n do\u011fas\u0131na ve hayatta kalma y\u00f6ntemlerine uygun bir ahlaka, yine buna uygun bir sosyal sisteme, sanat\u0131n do\u011fas\u0131na ve de\u011ferine ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015fleri i\u00e7erir. Rand felsefesini <em>Hayat\u0131n Kayna\u011f\u0131<\/em>, <em>Atlas Vazge\u00e7ti<\/em>, <em>\u0130htiyac\u0131m\u0131z Olan Felsefe<\/em>, <em>Bencilli\u011fin Erdemi<\/em>, <em>Kapitalizm: Bilinmeyen \u0130deal<\/em> ve <em>Romantik Manifesto<\/em> gibi bir\u00e7ok kurgu ve kurgu olmayan kitab\u0131nda sundu.<\/p>\n<p>Objektivizm felsefesi b\u0131rak\u0131n bir makaleyi, bir kitapta ele al\u0131nabilecekten \u00e7ok daha fazla konuyu kapsar. Dahas\u0131 ne ben ne de -Rand d\u0131\u015f\u0131nda- ba\u015fka biri Objektivizm ad\u0131na konu\u015famaz; bu felsefe, tam olarak onun eserlerinde ortaya konan felsefi ilkelerin b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu nedenle okudu\u011funuz makale Objektivizmin temel esaslar\u0131n\u0131n benim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm \u015fekliyle bir \u00f6zetidir. Bu makaledeki t\u00fcm hatalar bana aittir.<\/p>\n<h2>Ger\u00e7ekli\u011fin Do\u011fas\u0131<\/h2>\n<p>Objektivizm ger\u00e7ekli\u011fin <em>mutlak<\/em> oldu\u011funu, bir insan\u0131n umutlar\u0131, korkular\u0131 veya arzular\u0131 ne olursa olsun, ger\u00e7eklerin ger\u00e7ekler oldu\u011funu savunur. E\u011fer hayat\u0131m\u0131z\u0131 ya\u015famam\u0131za, de\u011ferlerimizin pe\u015finden gitmemize ve haklar\u0131m\u0131z\u0131 korumam\u0131za yarayacak d\u00fc\u015f\u00fcnceler istiyorsak, bu d\u00fc\u015f\u00fcnce ve fikirlerin ger\u00e7eklik ile tam uyum i\u00e7inde olmalar\u0131 gerekir.<\/p>\n<p>Bu nedenle Objektivizm ger\u00e7ekli\u011fin ki\u015fisel g\u00f6r\u00fc\u015f, toplumsal d\u00fc\u015f\u00fcnce veya \u201cilahi kararlar\u201d taraf\u0131ndan belirlendi\u011fi fikrini reddeder. Bir bireyin fikirleri veya inan\u00e7lar\u0131 ger\u00e7e\u011fi olu\u015fturmaz ve ger\u00e7ekle ilgili hi\u00e7bir \u015feyi do\u011frudan de\u011fi\u015ftiremez. Ya ger\u00e7ekli\u011fin hakikatleriyle \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcrler ya da \u00f6rt\u00fc\u015fmezler. Bir ki\u015fi g\u00fcne\u015fin d\u00fcnyan\u0131n etraf\u0131nda d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnebilir; bu ger\u00e7ekli\u011fi de\u011fi\u015ftirmez.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 \u015fekilde bir toplumun veya k\u00fclt\u00fcr\u00fcn kabul edilen fikirleri veya normlar\u0131 da ger\u00e7ekli\u011fin do\u011fas\u0131 \u00fczerinde hi\u00e7bir etkiye sahip de\u011fildir; ger\u00e7ekli\u011fin hakikatleriyle ya uyu\u015furlar ya da uyu\u015fmazlar. Baz\u0131 k\u00fclt\u00fcrler d\u00fcnyan\u0131n d\u00fcz oldu\u011funu, k\u00f6leli\u011fin iyi oldu\u011funu ve kad\u0131nlar\u0131n zihinsel olarak erkeklerden daha a\u015fa\u011f\u0131da oldu\u011funu iddia edebilir. Bu t\u00fcr inan\u00e7lar, ger\u00e7ekli\u011fin do\u011fas\u0131n\u0131 <em>de\u011fi\u015ftirmez<\/em>; bununla \u00e7eli\u015firler ve dolay\u0131s\u0131yla yanl\u0131\u015ft\u0131rlar.<\/p>\n<p>Ger\u00e7e\u011fi yaratan ve kontrol eden &#8220;do\u011fa\u00fcst\u00fc&#8221; bir s\u00f6zde varl\u0131\u011fa gelince, hi\u00e7bir delil veya ak\u0131lc\u0131 arg\u00fcman b\u00f6yle bir \u015feyi desteklemez. <em>Do\u011fadaki<\/em> \u015feyler ancak <em>do\u011fadaki<\/em> \u015feylerin varl\u0131\u011f\u0131na delil olabilir (\u00f6rne\u011fin fosil kay\u0131tlar\u0131 evrime delildir); &#8220;do\u011fa d\u0131\u015f\u0131&#8221;, &#8220;do\u011fa\u00fcst\u00fc&#8221; veya &#8220;do\u011fa-\u00f6tesi&#8221; \u015feylerin varl\u0131\u011f\u0131na kan\u0131t olamazlar. Do\u011fa <em>her<\/em> \u015feydir; var olan\u0131n <em>tamam\u0131d\u0131r<\/em>. Do\u011fan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda olan bir \u015fey &#8220;varolu\u015fun d\u0131\u015f\u0131nda&#8221; olur, yani var olmaz. Do\u011fa, \u201cdo\u011fa\u00fcst\u00fc\u201dn\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131na kan\u0131t de\u011fildir. \u201cDo\u011fa\u00fcst\u00fc\u201d bir varl\u0131\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na dair hi\u00e7bir kan\u0131t yoktur, sadece onun var oldu\u011funu <em>s\u00f6yleyen<\/em> kitaplar, gelenekler ve insanlar vard\u0131r. Kan\u0131ts\u0131z iddialar, gelene\u011fe ve otoriteye ba\u015fvuru safsatalar\u0131 rasyonel arg\u00fcmanlar de\u011fildir. Bunlar klasik mant\u0131k hatalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ne bireysel inan\u00e7lar ne yayg\u0131n mutabakat ne de \u201cdo\u011fa\u00fcst\u00fc\u201d bir varl\u0131\u011f\u0131n iradesi d\u00fcnyan\u0131n do\u011fas\u0131 \u00fczerinde herhangi bir etkiye sahip de\u011fildir. Ger\u00e7eklik, bilin\u00e7 taraf\u0131ndan yarat\u0131lmaz veya kontrol edilmez. Ger\u00e7eklik sadece <em>vard\u0131r<\/em>. Varolu\u015f sadece vard\u0131r ve onun i\u00e7indeki her \u015fey belirli bir \u015feydir; her \u015fey neyse odur ve ancak kimli\u011fine (Identity) g\u00f6re hareket edebilir. G\u00fcl bir g\u00fcld\u00fcr; \u00e7i\u00e7ek a\u00e7abilir, konu\u015famaz. Diktat\u00f6rl\u00fck bir diktat\u00f6rl\u00fckt\u00fcr; hayat\u0131 yok eder, hayat\u0131 y\u00fcceltemez. \u0130nan\u00e7, inan\u00e7t\u0131r (kan\u0131t yoklu\u011funda fikirlerin kabul\u00fcd\u00fcr); temelsiz inan\u00e7lara yol a\u00e7ar, bilgi sa\u011flayamaz.<\/p>\n<p>Bu noktan\u0131n pratik \u00f6nemi \u015fudur: E\u011fer insanlar bilgi edinme, servet biriktirme, mutlulu\u011fa ula\u015fma, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc tesis etme ve s\u00fcrd\u00fcrme gibi ama\u00e7lar\u0131na ula\u015fmak istiyorlarsa, ger\u00e7ekli\u011fin do\u011fas\u0131n\u0131 tan\u0131malar\u0131 ve benimsemeleri gerekir. Ger\u00e7eklik arzular\u0131m\u0131za boyun e\u011fmez; onun yasalar\u0131na uymal\u0131y\u0131z. E\u011fer bilgi istiyorsak ger\u00e7e\u011fi g\u00f6zlemlemeli ve d\u00fc\u015f\u00fcnmeliyiz; zenginlik istiyorsak, onu \u00fcretmeliyiz; hayattan zevk almak istiyorsak buna g\u00f6re d\u00fc\u015f\u00fcnmeli, planlamal\u0131 ve hareket etmeliyiz; \u00f6zg\u00fcrl\u00fck istiyorsak, onu sa\u011flayan ko\u015fullar\u0131 anlamal\u0131 ve bu ko\u015fullar\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in harekete ge\u00e7meliyiz. Bu ama\u00e7lara iyi dileklerle, oy vererek ya da dua ederek ula\u015famay\u0131z.<\/p>\n<h2>\u0130nsan\u0131n Bilgi Edinme Ara\u00e7lar\u0131<\/h2>\n<p>Objektivizm <em>akl\u0131n<\/em>, yani g\u00f6zlem ve mant\u0131k yoluyla i\u015fleyen yetinin insan\u0131n bilgi arac\u0131 oldu\u011funu savunur. \u0130nsan ger\u00e7e\u011fi be\u015f duyusuyla alg\u0131layarak, alg\u0131lad\u0131klar\u0131na g\u00f6re kavram ve ilkeler olu\u015fturarak, fikirlerinin ger\u00e7eklikle tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol ederek ve d\u00fc\u015f\u00fcncesinde ke\u015ffetti\u011fi \u00e7eli\u015fkileri d\u00fczelterek bilgi edinir. Bilim adamlar\u0131 tar\u0131m\u0131n ilkelerinden atomlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ve DNA&#8217;n\u0131n yap\u0131s\u0131na kadar \u00e7e\u015fitli alanlardaki ger\u00e7ekleri bu \u015fekilde ke\u015ffeder; mucitler ve m\u00fchendisler, otomobillerden kalp pompalar\u0131na ve MP3 \u00e7alarlara kadar, ya\u015fam kalitesini art\u0131ran makineleri ve cihazlar\u0131 bu \u015fekilde tasarlar; i\u015fadamlar\u0131 buzdolaplar\u0131ndan filmlere ve kablosuz internet eri\u015fimine kadar mal ve hizmetleri bu \u015fekilde \u00fcretir ve sunar; doktorlar \u00e7ocuk felcinden orak h\u00fccreli anemiye ve meme kanserine kadar hastal\u0131klar\u0131 bu \u015fekilde te\u015fhis edip iyile\u015ftirirler (veya tedavi ederler); \u00e7ocuklar dili, matemati\u011fi ve g\u00f6rg\u00fc kurallar\u0131n\u0131 bu \u015fekilde \u00f6\u011frenirler; filozoflar evrenin do\u011fas\u0131n\u0131, insan\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131 ve ahlak, politika ve esteti\u011fin ilkelerini bu \u015fekilde ke\u015ffederler. Herkes d\u00fcnyay\u0131, kendisini ve ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 ak\u0131l yoluyla ke\u015ffeder. Bireyin ve <em>t\u00fcm<\/em> insanl\u0131\u011f\u0131n bilgisi, alg\u0131sal g\u00f6zlemin ve bundan mant\u0131ksal \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Bu nedenle Objektivizm bilginin duyu-d\u0131\u015f\u0131 ve rasyonel olmayan yollarla (inan\u00e7, sezgi, alt\u0131nc\u0131 his veya di\u011fer herhangi bir \u201csadece bilme\u201d bi\u00e7imi gibi) edinilebilece\u011fi fikri olan <em>mistisizmin<\/em> t\u00fcm bi\u00e7imlerini reddeder. Objektivizm ayn\u0131 \u015fekilde <em>ku\u015fkuculuk<\/em>; yani bilginin imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011fu ve hi\u00e7bir \u015fekilde elde edilemeyece\u011fi fikrini de reddeder. \u0130nsan a\u00e7\u0131k\u00e7a bilgi edinebilir, edindi ve edinmeye devam ediyor; bu, insanl\u0131\u011f\u0131n ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 ve sahip oldu\u011fu \u015feylerden bellidir.<\/p>\n<p>K\u0131sacas\u0131 insan\u0131n bir bilgi arac\u0131 vard\u0131r; bu ak\u0131ld\u0131r ve <em>yaln\u0131zca<\/em> ak\u0131ld\u0131r. \u0130nsanlar neyin ger\u00e7ek, iyi veya do\u011fru oldu\u011funu bilmek istiyorlarsa, ger\u00e7ekli\u011fi g\u00f6zlemlemeli ve ak\u0131llar\u0131n\u0131 kullanmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n<h2>\u0130nsan Do\u011fas\u0131 ve Hayatta Kalma Ara\u00e7lar\u0131<\/h2>\n<p>Objektivizm insan\u0131n <em>\u00f6zg\u00fcr iradeye<\/em> (d\u00fc\u015f\u00fcnme ya da d\u00fc\u015f\u00fcnmeme, akl\u0131 kullanma ya da kullanmama, ger\u00e7eklere ya da duygulara g\u00f6re karar verme yetene\u011fine) sahip oldu\u011funu savunur. Bir ki\u015fi akl\u0131n\u0131 kullanmak <em>zorunda<\/em> de\u011fildir, bu onun se\u00e7imidir. Bireyin se\u00e7imi ne olursa olsun bu insan\u0131n rasyonel hayvan oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini de\u011fi\u015ftirmez; ak\u0131l onun <em>tek<\/em> bilgi arac\u0131d\u0131r ve bu nedenle hayatta kalmas\u0131n\u0131n temel arac\u0131d\u0131r. Akl\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 reddeden bir insan ya\u015fayamaz ve geli\u015femez.<\/p>\n<p>\u0130nsan ger\u00e7e\u011fi g\u00f6zlemleyerek, \u015feylerin do\u011fas\u0131n\u0131 tan\u0131mlayarak, nedensel ili\u015fkileri ke\u015ffederek ve ya\u015famak i\u00e7in ihtiya\u00e7 duydu\u011fu \u015feyleri \u00fcretmek i\u00e7in gerekli mant\u0131ksal ba\u011flant\u0131lar\u0131 yaparak hayatta kal\u0131r. Bir ki\u015fi akl\u0131 kullanmay\u0131 se\u00e7ti\u011fi s\u00fcrece, hayatta kalmak ve mutluluk i\u00e7in ihtiya\u00e7 duydu\u011fu bilgileri yani yemek, bar\u0131nak, t\u0131bbi bak\u0131m, sanat, e\u011flence, romantizm ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck gibi \u015feyleri tan\u0131mlayabilir ve elde edebilir. Ki\u015fi, akl\u0131 <em>kullanmamay\u0131<\/em> tercih etti\u011finde bu gereklilikleri belirleyemez veya elde edemez. Ya \u00f6l\u00fcr ya da akl\u0131 <em>kullanmay\u0131<\/em> se\u00e7enlerin s\u0131rt\u0131nda asalak bir \u015fekilde hayatta kal\u0131r. Her hal\u00fck\u00e2rda ak\u0131l insan\u0131n hayatta kalmas\u0131n\u0131n temel arac\u0131d\u0131r ve \u00f6zg\u00fcr irade yani akl\u0131 kullan\u0131p kullanmama se\u00e7imi onun do\u011fas\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc olu\u015fturur.<\/p>\n<p>Bu nedenle Objektivizm insan\u0131n do\u011fas\u0131 gere\u011fi yozla\u015fm\u0131\u015f yani ahlaks\u0131z veya barbar oldu\u011fu fikrini (\u201c\u0130lk G\u00fcnah\u201d konseptini veya Hobbes&#8217;un insan\u0131n bir vah\u015fi oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc) reddeder. Objektivizm insan\u0131n hi\u00e7bir do\u011fas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131, onun karakterinin tamam\u0131yla yeti\u015ftirme veya ekonomik ko\u015fullar gibi sosyal bask\u0131lar\u0131n sonucu oldu\u011fu (insan\u0131n \u201cbo\u015f bir sayfa\u201d oldu\u011funa dair modern \u00e7arp\u0131k yorumu) da reddeder. Bir ki\u015finin karakteri ne do\u011fas\u0131 gere\u011fi k\u00f6t\u00fcd\u00fcr ne de sosyal yap\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr; daha ziyade onun <em>se\u00e7imlerinin<\/em> bir sonucudur. Bir birey ger\u00e7eklerle y\u00fczle\u015fmeyi, rasyonel d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi, \u00fcretken olmay\u0131 vb. se\u00e7erse ve b\u00f6ylece iyi bir karakter geli\u015ftirirse, bu onun ba\u015far\u0131s\u0131d\u0131r. Birey ger\u00e7eklerle y\u00fczle\u015fmemeyi, d\u00fc\u015f\u00fcnmemeyi, \u00fcretmemeyi vb. se\u00e7erse ve bu nedenle k\u00f6t\u00fc bir karakter geli\u015ftirirse, bu onun hatas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130nsan\u0131n \u00f6zg\u00fcr iradesi vard\u0131r ve bu ger\u00e7ek, onun se\u00e7imlerine ve eylemlerine rehberlik edecek bir de\u011ferler kodu yani ahlak ihtiyac\u0131n\u0131 do\u011furan \u015feydir.<\/p>\n<h2>Do\u011fru D\u00fczg\u00fcn bir Ahl\u00e2k<\/h2>\n<p>Objektivizm ahlak\u0131n amac\u0131n\u0131n, insanlara d\u00fcnyada ya\u015famalar\u0131 ve mutlulu\u011fa ula\u015fmalar\u0131 i\u00e7in ilkeli bir rehberlik sa\u011flamak oldu\u011funu savunur. Ahlaki de\u011ferin standard\u0131 do\u011fas\u0131 gere\u011fi ortaya \u00e7\u0131kan, hayat\u0131n ger\u00e7ek gereksinimleri yani <em>insan\u0131n ya\u015fam\u0131d\u0131r<\/em>. \u0130nsanlar her birinin kendi bedeni, kendi zihni, <em>kendi<\/em> ya\u015fam\u0131 olan bireyler oldu\u011fu i\u00e7in bu standart faydac\u0131 bir kolektifte \u00e7arklar olarak g\u00f6r\u00fclen insanlara de\u011fil, kendine \u00f6zg\u00fc <em>bireylere<\/em> ili\u015fkindir. Bu ilkeye g\u00f6re iyi, bireyin ya\u015fam\u0131n\u0131 destekleyen ya da geli\u015ftiren \u015feydir; k\u00f6t\u00fc ise bireyin ya\u015fam\u0131n\u0131 bask\u0131layan veya yok eden \u015feydir. Ahlakl\u0131 olmak ki\u015finin ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek ve ilerletmek i\u00e7in gerekli eylemleri ger\u00e7ekle\u015ftirmesidir; rasyonel d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve gelece\u011fi planlamak, d\u00fcr\u00fcst ve do\u011fru olmak, mal veya hizmet \u00fcretmek ve bunlar\u0131 ba\u015fkalar\u0131yla takas etmek, insanlar\u0131 (ilgili ko\u015fullara g\u00f6re) rasyonel olarak yarg\u0131lamak ve onlara uygun \u015fekilde davranmak vb. K\u0131sacas\u0131 Objektivizm, ahlaki olman\u0131n <em>rasyonel olarak bencil<\/em> veya <em>egoist<\/em> olmaktan ibaret oldu\u011funu savunur.<\/p>\n<p>Objektivizmin merkezinde yer alan <em>rasyonel egoizm<\/em>, her bireyin kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda hareket etmesi gerekti\u011fini ve kendi ahlaki eylemlerinden do\u011frudan yararlanmas\u0131 gerekti\u011fini savunur. Bu ilke, insanlar\u0131n ya\u015famak i\u00e7in \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda hareket etmeleri <em>zorunlulu\u011fu<\/em> ve bu hareketlerin sonu\u00e7lar\u0131ndan istifade etmeleri ilkesidir. \u0130nsan hayat\u0131 egoizm <em>gerektirir<\/em>. (\u201cAk\u0131lc\u0131 egoizm\u201d ve \u201cegoizm\u201di, yaz\u0131n\u0131n devam\u0131nda netle\u015fecek nedenlerden dolay\u0131 birbirinin yerine kullan\u0131yorum.)<\/p>\n<p>Bu nedenle Objektivizm, <em>altruizm<\/em> ahlak\u0131n\u0131 yani ahlakl\u0131 olman\u0131n \u00f6zveriyle ba\u015fkalar\u0131na (Yoksullara, &#8220;ortak iyi&#8221;ye, &#8220;tabiat ana&#8221;ya veya &#8220;Tanr\u0131&#8221;ya) hizmet etmekten ibaret oldu\u011fu fikrini reddeder. Objektivizm ayn\u0131 zamanda bireyin kendi s\u00f6zde \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in ba\u015fkalar\u0131n\u0131 <em>feda etmesini<\/em>n, onun ya\u015fam\u0131n\u0131 y\u00fcceltebilece\u011fi ve mutlulu\u011funu art\u0131rabilece\u011fi fikrini de reddeder. Ve Objektivizm <em>hedonizmi<\/em> yani ahlakl\u0131 olman\u0131n insana zevk veren herhangi bir \u015fekilde davranmaktan (ya da yapmak istedi\u011fi her \u015feyi yapmaktan) ibaret oldu\u011fu fikrini, reddeder.<\/p>\n<p>\u00d6nce altruizmi ele alal\u0131m.<\/p>\n<p>Altruizm yayg\u0131n kan\u0131n\u0131n aksine \u201cinsanlara iyi davranma\u201d ya da \u201cba\u015fkalar\u0131 i\u00e7in bir \u015feyler yapma\u201d ahlak\u0131 de\u011fildir; <em>kendini feda etme<\/em> ahlak\u0131d\u0131r yani ki\u015finin kendi ya\u015fam de\u011feri olan <em>de\u011ferler pahas\u0131na<\/em> ba\u015fkalar\u0131na hizmet etmesidir. Altruizmin temel ilkesi, bir eylemin ahlaki olmas\u0131 i\u00e7in <em>fedak\u00e2r<\/em> olmas\u0131 gerekti\u011fidir: Bir ki\u015fi fedak\u00e2r davrand\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece ahlakl\u0131d\u0131r, fedak\u00e2r olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece ahlaks\u0131zd\u0131r. Hi\u00e7bir kazanc\u0131 olmadan bir de\u011ferinden vazge\u00e7iyorsa ki\u015fi ahlakl\u0131d\u0131r; bir eylemden bir \u015fey kazan\u0131yorsa ahlakl\u0131 <em>de\u011fildir<\/em>. \u00d6rne\u011fin g\u00f6n\u00fcll\u00fc bir sosyal hizmet g\u00f6revlisi zaman\u0131n\u0131 ve eme\u011fini hi\u00e7bir \u015fey kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda feda ediyorsa ahlakl\u0131 davranmaktad\u0131r. Bir yaz\u0131l\u0131mc\u0131 insanlar\u0131n sevdi\u011fi bir \u00fcr\u00fcn yarat\u0131r ve k\u00e2r amac\u0131yla onlarla bu \u00fcr\u00fcn\u00fc takas ederse, ahlakl\u0131 de\u011fildir. Altruizm b\u00f6yle diyor. Egoizm ise b\u00f6yle demiyor.<\/p>\n<p>Yine yayg\u0131n olarak yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lan egoizm, \u201cistedi\u011fini elde etmek i\u00e7in insanlar\u0131 s\u0131rt\u0131ndan b\u0131\u00e7aklama\u201d ya da \u201cki\u015finin dizginsiz arzular\u0131na g\u00f6re hareket etmesi\u201d de\u011fildir. Bunlar insanlar\u0131n tek alternatifin oldu\u011funa inanmalar\u0131n\u0131 isteyen fedak\u00e2rl\u0131k \u015fak\u015fak\u00e7\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan \u00fcretilen egoizm karikat\u00fcrleridir. Ya kendinizi feda edin ya ba\u015fkalar\u0131n\u0131. Objektivizme g\u00f6re alternatiflerimiz bunlar <em>de\u011fildir<\/em>.<\/p>\n<p>Egoizm, <em>fedak\u00e2rl\u0131k yapmama<\/em> ahlak\u0131d\u0131r hem kendini feda etmeyi hem de ba\u015fkalar\u0131n\u0131 kendimiz i\u00e7in feda etmeyi ilke olarak reddeder. Ahlakl\u0131 olman\u0131n ne kendini ba\u015fkalar\u0131na feda etme ne de ba\u015fkalar\u0131n\u0131 kendine feda etmeksizin, rasyonel olarak ya\u015fam\u0131 y\u00fccelten de\u011ferlere sahip olmaktan ibaret oldu\u011funu savunur.<\/p>\n<p>Egoizm <em>fedak\u00e2rl\u0131k yapmama ilkesini<\/em>, yani ki\u015finin daha k\u00fc\u00e7\u00fck bir de\u011fer u\u011fruna daha b\u00fcy\u00fck bir de\u011ferden asla vazge\u00e7memesi gerekti\u011fi fikrini destekler. Bu ilke, ki\u015finin ya\u015fam\u0131n\u0131n ve mutlulu\u011funun gereklerinden vazge\u00e7mesinin ya\u015fam\u0131na ve mutlulu\u011funa ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funun kabul\u00fcd\u00fcr. Elbette ya\u015fam, insanlar\u0131n daha b\u00fcy\u00fck de\u011ferler u\u011fruna d\u00fczenli olarak daha d\u00fc\u015f\u00fck de\u011ferlerden vazge\u00e7mesini gerektirir; ancak bunlar <em>kazan\u00e7t\u0131r<\/em>, fedak\u00e2rl\u0131k de\u011fil. <em>Fedak\u00e2rl\u0131k<\/em>, ki\u015finin ya\u015fam\u0131 ve mutlulu\u011fu i\u00e7in <em>daha az<\/em> \u00f6nemli olan bir \u015fey u\u011fruna ya\u015fam\u0131 ve mutlulu\u011fu i\u00e7in <em>daha \u00f6nemli<\/em> olan bir \u015feyden vazge\u00e7mesidir; dolay\u0131s\u0131yla net bir <em>kay\u0131pla<\/em> sonu\u00e7lan\u0131r.<\/p>\n<p>Ya\u015famak i\u00e7in insanlar de\u011ferin pe\u015finden gitmelidir, de\u011ferden vazge\u00e7memelidir. \u0130\u015fte bu sebeple egoizme g\u00f6re bir ki\u015fi kendi hayat\u0131n\u0131 adad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlerini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ve onlar\u0131 feda etmeyi reddetti\u011fi s\u00fcrece ahlaki olarak hareket eder; feda ediyorsa, ahlakl\u0131 de\u011fildir. De\u011ferler \u00fcretiyorsa ve bunlar\u0131 ba\u015fkalar\u0131yla k\u00e2r amac\u0131yla (maddi veya manevi olsun) takas ediyorsa ahlakl\u0131d\u0131r ve ya\u015fam\u0131n\u0131n ve mutlulu\u011funun gerektirdi\u011fi de\u011ferlere sahip olur. De\u011ferlerini (ne maddi ne de manevi) hi\u00e7bir kazan\u00e7 elde etmeden verirse, ahlaks\u0131z olur; ya\u015fam\u0131n\u0131n ve mutlulu\u011funun gerektirdi\u011fi de\u011ferlerden vazge\u00e7er.<\/p>\n<p>Bu nedenle \u00fcretti\u011fi \u00fcr\u00fcn\u00fc ba\u015fkalar\u0131yla k\u00e2r amac\u0131yla takas eden bir yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftiricisi ahlakl\u0131d\u0131r. Vaktini ve eme\u011fini bo\u015f yere harcayan g\u00f6n\u00fcll\u00fc bir sosyal hizmet uzman\u0131 ise ahlaks\u0131zd\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde, \u00e7ocu\u011funun e\u011fitimine yeni bir spor arabadan daha \u00e7ok de\u011fer veren ve e\u011fitimin bedelini \u00f6demek i\u00e7in arabadan vazge\u00e7en bir ebeveyn ahlakl\u0131d\u0131r; e\u011fitime arabadan daha \u00e7ok de\u011fer veren ama araba almak i\u00e7in e\u011fitim masraflar\u0131n\u0131 \u00f6demeyen bir ebeveyn ahlaks\u0131zd\u0131r. Benzer \u015fekilde \u00f6zg\u00fcrl\u00fcks\u00fcz bir hayat\u0131n ya\u015fanmaya de\u011fmedi\u011fi gerek\u00e7esiyle \u00f6zg\u00fcrl\u00fck i\u00e7in sava\u015fan bir asker (\u201cYa \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ya \u00f6l\u00fcm!\u201d) ahlakl\u0131d\u0131r; s\u00f6zde \u201cdo\u011fa\u00fcst\u00fc\u201d bir varl\u0131\u011f\u0131n emirlerine itaat ederek sava\u015fan ki\u015fi ise ahlaks\u0131zd\u0131r. Ve niceleri!<\/p>\n<p>Kazan\u00e7 i\u00e7in de\u011ferlerden vazge\u00e7mek ve de\u011ferlerden bo\u015fu bo\u015funa vazge\u00e7mek aras\u0131nda muazzam bir fark vard\u0131r. Egoizm ilkini savunur, altruizm ise ikincisini.<\/p>\n<p>Egoizm, d\u00fcnyadaki insan ya\u015fam\u0131n\u0131n gereksinimlerine dayan\u0131r ve bunlardan t\u00fcretilmi\u015ftir; bu nedenle insanlar, e\u011fer ya\u015famak ve hayatlar\u0131n\u0131 en iyi \u015fekilde de\u011ferlendirmek istiyorlarsa, egoizmi tutarl\u0131 bir \u015fekilde <em>uygulayabilir<\/em> ve <em>uygulamal\u0131d\u0131r<\/em>. Altruizm tutarl\u0131 bir \u015fekilde <em>uygulanamaz<\/em>. Altruizm ahlak\u0131n\u0131 kabul eden bir ki\u015fi hayatta kalabilmek i\u00e7in ahlak-d\u0131\u015f\u0131 davranmak zorundad\u0131r; \u00f6rne\u011fin karn\u0131n\u0131 doyurabilmesi i\u00e7in bencilce maa\u015f almas\u0131 gerekir.<\/p>\n<p>Yiyecek, bar\u0131nma, giyim, t\u0131bbi bak\u0131m, otomobil ve bilgisayar gibi maddi de\u011ferlerden bilgi, \u00f6zsayg\u0131, sanat, dostluk, romantik a\u015fk ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck gibi manevi de\u011ferlere kadar insan ya\u015fam\u0131n\u0131n ve mutlulu\u011funun ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu bir\u00e7ok de\u011fer g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, insano\u011flu se\u00e7im yaparken ve eylemde bulunurken rehberli\u011fe ihtiya\u00e7 duyar. Bu rehberlik de insan\u0131n mutlu bir ya\u015fama ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in <em>gerekli<\/em> ahlaki ilkelerdir. Bu ihtiyaca yan\u0131t olarak egoizm tek amac\u0131 insana nas\u0131l ya\u015fayaca\u011f\u0131n\u0131 ve hayattan nas\u0131l keyif alaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretmek olan b\u00fct\u00fcnle\u015fik, \u00e7eli\u015fkili olmayan ilkeler sistemini sa\u011flar. Ayn\u0131 ihtiyaca cevap olarak altruizm \u015f\u00f6yle der: Bencil olmay\u0131n; de\u011ferlerinizi feda edin, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131zdan vazge\u00e7in. \u0130nsanlar ya\u015famak ve mutlu olmak istiyorsa yapmalar\u0131 gereken se\u00e7im apa\u00e7\u0131k ortadad\u0131r.<\/p>\n<p>Altruizm ki\u015finin hayat\u0131 i\u00e7in iyi de\u011fildir. Kabul edilir ve <em>tutarl\u0131<\/em> bir \u015fekilde uygulan\u0131rsa \u00f6l\u00fcme yol a\u00e7ar. \u0130sa&#8217;n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 buydu. <em>Tutars\u0131z<\/em> bir \u015fekilde kabul edilir ve uygulan\u0131rsa, ki\u015finin hayat\u0131na zarar verir ve su\u00e7luluk duygusuna yol a\u00e7ar. \u00c7o\u011fu altruistin ya\u015fam\u0131 bu \u015fekildedir. Bir altruist, ahlak\u0131ndan (ufak tefek ahlaks\u0131zl\u0131klar yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece) \u00f6lmeyebilir ama tam olarak ya\u015fayamaz da. \u0130nsan, ya\u015fam\u0131n ve mutlulu\u011funun gereklerine ayk\u0131r\u0131 davrand\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece hayat\u0131n tad\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karamaz; her insan i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn olan mutlulu\u011fu elde edemez.<\/p>\n<p>Egoizm insan hayat\u0131 i\u00e7in <em>iyidir<\/em>. Kabul edilir ve <em>tutarl\u0131<\/em> bir \u015fekilde uygulan\u0131rsa mutlu bir hayat\u0131n yolunu a\u00e7ar. Peki kabul edilir ve <em>tutars\u0131z<\/em> bir \u015fekilde uygulan\u0131rsa? Tutars\u0131z uygulanmas\u0131 i\u00e7in hi\u00e7bir <em>neden<\/em> yoktur. Neden mutlu bir hayat <em>ya\u015famayas\u0131n\u0131z<\/em>? <em>Neden<\/em> fedak\u00e2rl\u0131k yapas\u0131n\u0131z? Ne <em>gere\u011fi<\/em> var ki? T\u00fcm felsefe tarihinde bu soruya verilen rasyonel cevaplar\u0131n say\u0131s\u0131 tam olarak s\u0131f\u0131rd\u0131r.<\/p>\n<p>Kendini feda edecek \u015fekilde davranman\u0131n bir sebebi yoktur, bu y\u00fczden kimse de buna dair mant\u0131kl\u0131 bir arg\u00fcman sunamam\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fkas\u0131n\u0131 feda etmenin de rasyonel bir izah\u0131 yoktur, bu y\u00fczden kimse buna da sebep sunamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Y\u0131rt\u0131c\u0131l\u0131k (ki\u015finin s\u00f6zde kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in ba\u015fkalar\u0131n\u0131 feda etmesi) bireyin, altruizmden daha fazla \u00e7\u0131kar\u0131na de\u011fildir. Mutluluk d\u00fcnyadaki her \u015fey gibi belirli bir \u015feydir; bir do\u011fas\u0131 vard\u0131r. Mutluluk; ak\u0131lc\u0131, hayata dair de\u011ferlere sahip olmaktan do\u011fan zihin durumudur. Ger\u00e7ek mutluluk de\u011ferlere ula\u015fmaktan gelir, onlar\u0131 \u00e7almaktan de\u011fil; ak\u0131lc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmekten ve \u00fcretken olmaktan gelir, zihninden vazge\u00e7mekten ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce ve \u00e7abalar\u0131na parazit olmaktan de\u011fil; romantizm ve tutkulu sevi\u015fmekten gelir, insanlara tecav\u00fcz etmekten de\u011fil. Kas\u0131tl\u0131 olarak di\u011fer insanlar\u0131n zihinlerinde, \u00e7abalar\u0131nda ve bedenlerinde bir asalak olmak, yani kendini kasten insandan a\u015fa\u011f\u0131 bir yarat\u0131k durumuna d\u00fc\u015f\u00fcrmek, bir insan\u0131n g\u00f6sterebilece\u011fi en fedak\u00e2rca davran\u0131\u015ft\u0131r. Y\u0131rt\u0131c\u0131lar\u0131n bu ger\u00e7e\u011fi g\u00f6rmezden gelmeyi veya ink\u00e2r etmeyi se\u00e7meleri onlar\u0131 bu ger\u00e7ekten muaf tutmaz. Nas\u0131l ki d\u00fcnya, aksini iddia edenlerin fikirlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak g\u00fcne\u015fin etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fcyorsa; insan da aksini iddia edenlerin d\u00fc\u015f\u00fcncelerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ba\u015fkalar\u0131n\u0131 feda ederek mutlulu\u011fa ula\u015famaz.<\/p>\n<p>Y\u0131rt\u0131c\u0131 insanlar\u0131n ba\u015fkalar\u0131n\u0131 feda ederek mutlulu\u011fa <em>ula\u015fabileceklerine<\/em> dair iddialar\u0131 tam olarak budur: iddia. Bulgulara dayanmazlar (bir su\u00e7lunun sahte g\u00fcl\u00fcmsemesi ve \u00e7ald\u0131\u011f\u0131 para onun mutlulu\u011funun ispat\u0131 de\u011fildir). Hi\u00e7bir \u015feyi kan\u0131tlamazlar (ispat, kan\u0131t temelinde rasyonel \u00e7\u0131kar\u0131md\u0131r). \u00dcstelik bu t\u00fcr iddialar mutlulu\u011fun, rasyonel d\u00fc\u015f\u00fcnce, \u00fcretken ba\u015far\u0131lar, ger\u00e7ek (kazan\u0131lm\u0131\u015f) \u00f6zsayg\u0131 ve ki\u015finin ahlaki de\u011ferlerinden emin oldu\u011funda duydu\u011fu tatmin gibi gereksinimleri oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fiyle a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00e7eli\u015fir.<\/p>\n<p>Bununla birlikte, nihayetinde rasyonel bir toplumda y\u0131rt\u0131c\u0131 insanlar\u0131n bahaneleri ve iddialar\u0131 iyi insanlar\u0131 pek de ilgilendirmez. Bu yaz\u0131n\u0131n\u0131n siyaset ile ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde de anlataca\u011f\u0131m gibi; rasyonel bir toplum bu t\u00fcr yarat\u0131klarla uygun \u015fekilde ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in etkin bir araca sahiptir.<\/p>\n<p>Son olarak, hedonizm ahlak\u0131na gelince, bir ki\u015finin bir \u015feyden zevk almas\u0131 ya da can\u0131n\u0131n bir \u015fey yapmak istemesi, o \u015feyi yapmas\u0131n\u0131n onun yarar\u0131na olaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Bu nedenle rasyonel ebeveynler \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7meden \u00f6nce d\u00fc\u015f\u00fcnmeye, se\u00e7imlerinin o an\u0131n \u00f6tesinde sonu\u00e7lar\u0131 oldu\u011funu kabul etmeye, insan ya\u015fam\u0131n\u0131n ve mutlulu\u011funun uzun vadeli gereksinimlerini \u00f6\u011frenmeye ve benimsemeye te\u015fvik eder. Rasyonel yeti\u015fkinlerin her d\u00fcrt\u00fc ve arzusuna g\u00f6re hareket etmemesinin ve yine aylaklar\u0131n ve uyu\u015fturucu ba\u011f\u0131ml\u0131lar\u0131n\u0131n mutlu insanlar olmamas\u0131n\u0131n nedeni de budur.<\/p>\n<p>Ger\u00e7ek mutluluk; bireyin kendi do\u011fas\u0131na uygun hayat\u0131n uzun vadeli maddi ve manevi gereksinimlerini tan\u0131mlamas\u0131ndan ve bu gereksinimlere g\u00f6re hareket etmesinden gelir. Bu son derece karma\u015f\u0131k ihtiya\u00e7lar\u0131 anlamada ve ger\u00e7ekle\u015ftirmede rehberlik i\u00e7in egoizm b\u00fct\u00fcn bir rasyonel a\u00e7\u0131klamalar ve ilkeler sistemi sa\u011flarken, hedonizm ise \u015f\u00f6yle der: Do\u011fan\u0131za veya ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131za dikkat etmeyin; size ne zevk veriyorsa onu yap\u0131n, i\u00e7inizden ne geliyorsa onu yap\u0131n. Ba\u015fka bir deyi\u015fle hedonizm, ki\u015fisel \u00e7\u0131kar kisvesi alt\u0131nda kendi kendini yok etmeyi \u00f6\u011f\u00fctler.<\/p>\n<p>Her \u015fey standartlara ba\u011fl\u0131d\u0131r. Altruizme g\u00f6re de\u011fer standard\u0131 fedak\u00e2rl\u0131kt\u0131r. Bir y\u0131rt\u0131c\u0131ya g\u00f6re de\u011fer standard\u0131 onun hevesidir. Hedonizme g\u00f6re de\u011fer standard\u0131 zevk veya duygulard\u0131r. Objektivizm ve rasyonel egoizme g\u00f6re de\u011fer standard\u0131 insan hayat\u0131n\u0131n gereklilikleridir.<\/p>\n<p>\u0130nsan hayat\u0131n\u0131 standart al\u0131rsak her birey kendi hayat\u0131n\u0131, kendi iyili\u011fi i\u00e7in ya\u015famal\u0131d\u0131r. Ak\u0131lc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeli ve harika bir kariyer, tutkulu bir romantik ili\u015fki, e\u011flenceli etkinlikler, harika dostluklar, rasyonel bir k\u00fclt\u00fcr ve t\u00fcm bunlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirme haklar\u0131n\u0131 koruyan bir sosyal sistem gibi kendi hayat\u0131n\u0131 geli\u015ftiren hedeflerin pe\u015finden gitmelidir.<\/p>\n<p>\u0130nsan hayat\u0131 di\u011fer insanlar\u0131 feda etmeyi gerektirmez. \u0130nsanlar ak\u0131llar\u0131ndan, de\u011ferlerinden, hayatlar\u0131ndan vazge\u00e7meden <em>ya\u015fayabilirler<\/em>; insanlar birbirlerini \u00f6ld\u00fcrmeden, sald\u0131rmadan veya doland\u0131rmadan <em>ya\u015fayabilirler<\/em>. Bireyin fedak\u00e2r olmas\u0131 da insan ya\u015fam\u0131n\u0131 veya mutlulu\u011funu te\u015fvik edemez; sadece ac\u0131ya ve \u00f6l\u00fcme yol a\u00e7abilir. \u0130nsanlar e\u011fer ya\u015famak ve mutlu olmak istiyorlarsa ne kendilerini ne de ba\u015fkalar\u0131n\u0131 feda etmeleri gerekmez; bunun yerine hayata hizmet eden de\u011ferlerin pe\u015finden gitmeli ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n da ayn\u0131 \u015feyi yapma haklar\u0131na sayg\u0131 g\u00f6stermelidirler. Bu, rasyonel egoizmin temel ilkesidir ve uygun bir sosyal sistemin ahlaki temelidir.<\/p>\n<h2>Do\u011fru D\u00fcr\u00fcst bir Sosyal Sistem<\/h2>\n<p>Politik d\u00fczlemde ya\u015fam\u0131 y\u00fccelten <em>eylemlerde<\/em> bulunabilmek i\u00e7in, Objektivizme g\u00f6re birey temel ya\u015fam arac\u0131 olan rasyonel \u00e7\u0131kar\u0131mlar\u0131na g\u00f6re hareket etmekte <em>\u00f6zg\u00fcr<\/em> olmal\u0131d\u0131r. Onu bunu yapmaktan al\u0131koyacak tek \u015fey di\u011fer insanlard\u0131r ve onu durdurman\u0131n tek yolu <em>fiziksel g\u00fc\u00e7<\/em> kullanmakt\u0131r. Bu nedenle bir toplumda birlikte bar\u0131\u015f i\u00e7inde (barbarlar olarak de\u011fil, medeni varl\u0131klar olarak birlikte) ya\u015famak i\u00e7in insanlar\u0131n birbirlerine kar\u015f\u0131 fiziksel g\u00fc\u00e7 kullanmaktan ka\u00e7\u0131nmalar\u0131 gerekir. Bu ger\u00e7ek egoizm ilkesinin siyasete uygulanm\u0131\u015f hali olan <em>bireysel haklar<\/em> ilkesini ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/p>\n<p>Bireysel haklar ilkesi her insan\u0131n ahlaki olarak kendi i\u00e7inde bir ama\u00e7 oldu\u011funun, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ama\u00e7lar\u0131na ara\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011finin kabul edilmesidir; bu nedenle bireyler ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ayn\u0131 hakk\u0131n\u0131 ihlal etmedi\u011fi s\u00fcrece kendi iyili\u011fi i\u00e7in kendi karar\u0131na g\u00f6re hareket etme konusunda ahlaki olarak \u00f6zg\u00fcr b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu ilke ki\u015fisel g\u00f6r\u00fc\u015f, toplumsal uzla\u015fma veya \u201cilahi vahiy\u201d meselesi de\u011fildir, sosyal bir ba\u011flamda insan ya\u015fam\u0131n\u0131n olgusal gereksinimleri meselesidir.<\/p>\n<p><em>Ahlaki<\/em> bir toplum, yani <em>medeni<\/em> bir toplum, insanlara kar\u015f\u0131 fiziksel g\u00fc\u00e7 kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n yasalarca yasakland\u0131\u011f\u0131 bir toplumdur. Fiziksel g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131n\u0131n tutarl\u0131 ve ilkesel olarak tam anlam\u0131yla <em>yasakland\u0131\u011f\u0131<\/em> tek toplumsal sistem ise saf laissez-faire kapitalizmidir.<\/p>\n<p>Yayg\u0131n yanl\u0131\u015f kan\u0131n\u0131n aksine, <em>kapitalizm<\/em> yaln\u0131zca ekonomik bir sistem de\u011fildir. M\u00fclkiyet haklar\u0131 da d\u00e2hil olmak \u00fczere kesinlikle s\u0131n\u0131rl\u0131 bir h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan korunan bireysel haklar\u0131n sosyal sistemidir. Laissez-faire bir toplumda insanlar birbirleriyle anla\u015fma ve al\u0131\u015fveri\u015flerini sadece <em>g\u00f6n\u00fcll\u00fc<\/em> \u015fartlarla ve zorlama olmadan yapabilirler. Ba\u015fkalar\u0131ndan mal veya hizmet almak isterlerse kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yarar i\u00e7in de\u011fer kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda de\u011ferlerin takas\u0131n\u0131 teklif edebilirler, fiziksel g\u00fc\u00e7 kullanarak ba\u015fkalar\u0131ndan herhangi bir de\u011fer elde <em>edemezler<\/em>. \u0130nsanlar kendi muhakemelerine g\u00f6re hareket etme ve b\u00f6ylece kendi mallar\u0131n\u0131 uygun g\u00f6rd\u00fckleri \u015fekilde \u00fcretme, muhafaza etme, kullanma ve elden \u00e7\u0131karma konusunda tamamen \u00f6zg\u00fcrd\u00fcrler. &#8220;\u00d6zg\u00fcr&#8221; <em>olmad\u0131klar\u0131<\/em> tek konu ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131 ihlal etmektir. Kapitalist bir toplumda bireysel haklar, devlet <em>dahil<\/em> hi\u00e7bir g\u00fc\u00e7 taraf\u0131ndan <em>yasal olarak<\/em> ihlal edilemez.<\/p>\n<p>B\u00f6yle bir sistemde h\u00fck\u00fcmetin tek amac\u0131 polis (yerli su\u00e7lularla u\u011fra\u015fmak), ordu (yabanc\u0131 sald\u0131rganlarla u\u011fra\u015fmak) ve mahkemeler (anla\u015fmazl\u0131klarda h\u00fck\u00fcm vermek) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla vatanda\u015flar\u0131n\u0131n bireysel haklar\u0131n\u0131 korumakt\u0131r. Devlet g\u00fc\u00e7 kullanma tekeline sahip olsa da bu g\u00fcc\u00fc yaln\u0131zca vatanda\u015flar\u0131n haklar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in <em>misilleme<\/em> amac\u0131yla ve yaln\u0131zca onu kullanmaya <em>ba\u015flayanlara<\/em> kar\u015f\u0131 kullan\u0131labilir.<\/p>\n<p>Bu sistemde devletin masum insanlar\u0131n m\u00fclk\u00fcne el koymas\u0131 (Kamula\u015ft\u0131rma vb.), serveti zorla yeniden da\u011f\u0131tmas\u0131 (Sosyal yard\u0131mlar vb.), \u00f6zel s\u00f6zle\u015fmelerin \u015fartlar\u0131n\u0131 dikte etmesi (Asgari \u00fccret ve anti tr\u00f6st yasalar\u0131 vb.), ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc k\u0131s\u0131tlamalar getirilmesi (Kampanya finansman\u0131 \u201creformu\u201d vb.), anneli\u011fi zorunlu k\u0131lmak (K\u00fcrtaj kar\u015f\u0131t\u0131 yasalar vb.), bilimsel ilerlemeyi engellemek (Embriyonik k\u00f6k h\u00fccre ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n yasaklanmas\u0131 vb.), vatanda\u015flar\u0131 dini organizasyonlar\u0131 finanse etmeye zorlamak (Dini yat\u0131r\u0131mlar vb.) ve \u201ctoplulu\u011fa\u201d veya \u201culusa\u201d hizmeti zorunlu k\u0131lmak (Zorunlu \u201cg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck\u201d programlar\u0131 vb.) <em>yasakt\u0131r<\/em>.  Ayn\u0131 zamanda devletin cinayet, sald\u0131r\u0131, tecav\u00fcz, \u00e7ocuk istismar\u0131, doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k, gasp, telif hakk\u0131 ihlali, iftira ve benzerlerine kar\u015f\u0131 yasalar\u0131 uygulamas\u0131 <em>gerekmektedir<\/em>. Ayr\u0131ca devletin vatanda\u015flar\u0131na veya \u00e7\u0131karlar\u0131na kar\u015f\u0131 sald\u0131ran veya \u015fiddet uygulamakla tehdit eden yabanc\u0131 sald\u0131rganlar\u0131 da ortadan kald\u0131rmas\u0131 <em>gerekir<\/em>.<\/p>\n<p>Kapitalizm (Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki melez sistemi de\u011fil, <em>ger\u00e7ek<\/em> kapitalizm) devlet de dahil olmak \u00fczere kimsenin bireylerin can ve mallar\u0131na zarar veremedi\u011fi tek sosyal sistemdir. Sars\u0131lmaz bir ilke olarak bireysel haklara sayg\u0131 duyan ve koruyan tek sistemdir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle kapitalizm insan ya\u015fam\u0131n\u0131n gereksinimlerini toplumsal ba\u011flamda <em>kurumsalla\u015ft\u0131ran<\/em> tek sistemdir. D\u00fcnyadaki ba\u015fka hi\u00e7bir sosyal sistem bunu yapmaz. Dolay\u0131s\u0131yla e\u011fer insan hayat\u0131 ahlaki de\u011ferin standard\u0131 ise, kapitalizm tek ahlaki sosyal sistemdir.<\/p>\n<p>Laissez-faire kapitalizmini savunurken Objektivizm, muhafazak\u00e2r politikalara -Amerika\u2019da Cumhuriyet\u00e7i Parti\u2019nin, bizim \u201ckarde\u015flerimizin koruyucular\u0131\u201d oldu\u011fumuz ve bu nedenle fedak\u00e2rca ba\u015fka insanlara hizmet etmemiz gerekti\u011fi fikri gibi- kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar. \u00d6rne\u011fin; ba\u015far\u0131l\u0131 i\u015f adamlar\u0131n\u0131n \u201ck\u00fc\u00e7\u00fck adam\u201d i\u00e7in \u201cen az\u0131ndan bir dereceye kadar\u201d d\u00fczenlenmesi yani asl\u0131nda zorlaman\u0131n gerekti\u011fi fikri (sanki s\u00f6zde k\u00fc\u00e7\u00fck adam kendi rasyonel d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle hayatta ba\u015far\u0131l\u0131 olam\u0131yormu\u015f gibi); devlet okullar\u0131ndaki \u00f6\u011frencilere Yarat\u0131l\u0131\u00e7\u0131l\u0131k Teorisi a\u015f\u0131lanmas\u0131 veya dua etmesi gerekti\u011fi fikri; erkekler, kad\u0131nlar ve \u00e7ocuklar ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc tedavi edilebilecek \u0131st\u0131rap verici hastal\u0131klardan mustaripken bilim adamlar\u0131n\u0131n embriyonik k\u00f6k h\u00fccre ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na girmesinin yasaklanmas\u0131 gerekti\u011fi fikri (\u201cTanr\u0131y\u0131 oynamamal\u0131y\u0131z\u201d) ve bu t\u00fcr hastal\u0131klardan mustarip olanlar umutsuzca \u00f6lmek istediklerinde yani \u00f6tanazi talep ettiklerinde \u201cya\u015famaya\u201d zorlanmalar\u0131 (\u201cTanr\u0131y\u0131 oynamamal\u0131y\u0131z\u201d); e\u015fcinsellerin seks zevkini ya\u015famalar\u0131n\u0131n yasaklanmas\u0131 gerekti\u011fi fikri (\u201cTanr\u0131 onaylamaz\u201d); ve Amerika&#8217;n\u0131n b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 bencilce ve h\u0131zla yok etmektense Amerikan ordusunun \u201cbarbarlara\u201d fedak\u00e2rca demokrasi bir yana (yani s\u0131n\u0131rs\u0131z \u00e7o\u011funluk y\u00f6netimi) \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u201d (\u201cTanr\u0131&#8217;n\u0131n insanl\u0131\u011fa arma\u011fan\u0131\u201d) g\u00f6t\u00fcrmesi gerekti\u011fi fikri (\u201cD\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131z\u0131 sevin\u201d).<\/p>\n<p>Objektivizm, s\u00f6zde liberalizm siyasetine de ayn\u0131 \u015fekilde kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar. \u00d6rne\u011fin; insanlar\u0131n mal veya hizmetleri <em>almaya<\/em> \u201chaklar\u0131\u201d oldu\u011fu (ki bu a\u00e7\u0131k\u00e7a birinin bunlar\u0131 sa\u011flamaya <em>zorlanmas\u0131n\u0131<\/em> gerektirir); devlet kurumlar\u0131n\u0131n, \u00f6zel i\u015fletmelerin ve okullar\u0131n \u201columlu eylem\u201d ve \u201c\u00e7e\u015fitlilik e\u011fitimi\u201d gibi \u0131rk\u00e7\u0131 politikalar\u0131 uygulamalar\u0131 gerekti\u011fi fikri; devlet okullar\u0131ndaki \u00f6\u011frencilerin \u201c\u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fcl\u00fck\u201d olarak bilinen g\u00f6relilik veya \u201c\u00e7evrecilik\u201d olarak bilinen din ile a\u015f\u0131lanmas\u0131 gerekti\u011fi fikri; insanlar\u0131n onaylamad\u0131klar\u0131 fikirleri veya sanat\u0131 finanse etmeye zorlanmalar\u0131 (&#8220;kamu&#8221; radyosu veya &#8220;kamu&#8221; hibeleri yoluyla); ve Amerika&#8217;n\u0131n, Amerikal\u0131lar\u0131n katledilmesinden sorumlu rejimlere \u201cm\u00fcdahale etme\u201d veya \u201cBat\u0131l\u0131 de\u011ferleri dayatma\u201d (yok etme \u015f\u00f6yle dursun) hakk\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 fikri. <\/p>\n<p>Son olarak Objektivizm, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn dayand\u0131\u011f\u0131 ahlaki ve felsefi temelleri a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6rmezden gelir ve ink\u00e2r ederken \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u201d savundu\u011funu iddia eden anti-entelekt\u00fcel hareket Liberteryenizme de kesinlikle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck, &#8220;Ger\u00e7ekli\u011fin do\u011fas\u0131 nedir?&#8221;, \u201c\u0130nsan\u0131n bilgi yolu nedir?\u201d, \u201c\u0130yinin do\u011fas\u0131 nedir?\u201d, \u201cHaklar nelerdir ve nereden gelirler?\u201d gibi sorulara verilen yan\u0131tlar olmadan savunulabilmek \u015f\u00f6yle dursun, <em>tan\u0131mlanamaz<\/em> bile.    Liberteryenlerin yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, \u201csald\u0131rmazl\u0131k prensibinin\u201d bir \u201caksiyom\u201d oldu\u011funu veya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn herhangi bir eski felsefi temelde savunulabilece\u011fini s\u00f6ylemek (ister H\u0131ristiyan ister Yahudi, M\u00fcsl\u00fcman, Budist, ateist, altruist, egoist olsun, ister S\u00fcbjektivist, r\u00f6lativist, postmodernist ya da hi\u00e7bir temele dayanmaks\u0131z\u0131n) tamamen sa\u00e7mad\u0131r. (Bu, kendine liberteryen diyen herkesin anti-entelekt\u00fcel oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. Kastetti\u011fim \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn entelekt\u00fcel temellerini g\u00f6z ard\u0131 ederek veya ink\u00e2r ederek \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc savunmam\u0131n ak\u0131lc\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemektir.)<\/p>\n<p>Muhafazakarl\u0131\u011f\u0131n, \u201cliberalizmin\u201d ve liberteryenizmin aksine, <em>\u00f6zg\u00fcrl\u00fck siyaseti<\/em> ger\u00e7ekli\u011fin temel do\u011fas\u0131na dayanan egoizm eti\u011fine (yani mant\u0131k felsefesine), \u015feylerin (insanlar dahil) olduklar\u0131 gibi var oldu\u011funa ve ancak kimliklerine g\u00f6re hareket edebileceklerine (ve ya\u015fayabileceklerine) dayan\u0131r. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck siyaseti ki\u015fisel \u00e7\u0131kar <em>siyasetidir<\/em>; kendini feda etme eti\u011fiyle, mant\u0131ks\u0131zl\u0131k, ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131l\u0131k ya da &#8220;do\u011fa\u00fcst\u00fcl\u00fck&#8221; felsefesiyle ya da ba\u015fka bir felsefeyle savunulamaz.<\/p>\n<p>Objektivistler muhafazak\u00e2r de\u011fil, Rand&#8217;\u0131n dedi\u011fi gibi \u201cRadikal Kapitalistler\u201dlerdir (Yani \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn <em>k\u00f6k\u00fcn\u00fcn<\/em> veya <em>temelinin<\/em> savunucular\u0131). Objektivistler \u201cliberal\u201d de\u011fil, mutlak \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fcd\u00fcrler. Objektivistler liberteryen de\u011fil, k\u00f6kten \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fcd\u00fcrler. Bunun nedeni, Objektivistlerin <em>mant\u0131k<\/em> a\u00e7\u0131s\u0131ndan radikal olmalar\u0131d\u0131r ve bunun da temeli \u015fudur: ger\u00e7eklik.<\/p>\n<p>\u015eimdi Objektivizme g\u00f6re etik ve politika gibi, rasyonel, nesnel bir temele dayanan ve ya\u015fam\u0131 te\u015fvik eden belirli bir amaca hizmet eden sanata d\u00f6nelim.<\/p>\n<h2>Sanat\u0131n Do\u011fas\u0131 ve De\u011feri<\/h2>\n<p>Objektivizm sanat\u0131n insan ya\u015fam\u0131n\u0131n ve mutlulu\u011funun bir gere\u011fi oldu\u011funu savunur. Sanat bir sanat\u00e7\u0131n\u0131n evrenin do\u011fas\u0131, insan\u0131n do\u011fas\u0131, neyin bilinebilir, neyin en \u00f6nemli oldu\u011fu, neyin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu konusundaki g\u00f6r\u00fc\u015fleri gibi en derin, en temel inan\u00e7lar\u0131na g\u00f6re ger\u00e7ekli\u011fin se\u00e7ici bir yeniden yarat\u0131lmas\u0131d\u0131r. Sanat\u0131n amac\u0131 bu t\u00fcr derin soyutlamalara fiziksel bir bi\u00e7im vermek, onlar\u0131 somut ve g\u00f6zlemlenebilir k\u0131lmak ve b\u00f6ylece insanlara belirli bir fikrin veya d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn alg\u0131sal bir temsilini sa\u011flamakt\u0131r. Bu, insanlar\u0131n fikri fiziksel bir ger\u00e7eklik olarak incelemelerini ve b\u00f6ylece pratikte ne anlama geldi\u011fini daha iyi anlamalar\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu \u015fekilde sanat ki\u015finin hedeflerine ula\u015fmas\u0131 ve ya\u015famas\u0131 i\u00e7in manevi rehberlik ve yak\u0131t sa\u011flar. \u0130ster insan i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn olan beceri ve zarafeti betimleyen bir balerin heykeli, ister b\u00fcy\u00fck sanayiciler hakk\u0131nda insan i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn olan \u00fcretken ba\u015far\u0131y\u0131 g\u00f6steren bir roman olsun, ister d\u00fcnyay\u0131 insan\u0131n ara\u015ft\u0131rmas\u0131na ve zevkine a\u00e7\u0131k olarak betimleyen bir k\u0131r manzaras\u0131 ya da d\u00fcnyay\u0131 istikrars\u0131z ve insan i\u00e7in elveri\u015fsiz olarak betimleyen kasvetli, psikedelik bir bilardo salonu. Sanat son derece soyut inan\u00e7lar\u0131 alg\u0131sal d\u00fczeye ta\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00fcnyadaki her \u015fey gibi sanat da belirli bir \u015feydir; dolay\u0131s\u0131yla hem bilinebilir hem de tan\u0131mlanabilir. Ve insan yap\u0131m\u0131 her \u015fey gibi yery\u00fcz\u00fcndeki insan ya\u015fam\u0131n\u0131n gereksinimlerinin standartlar\u0131na g\u00f6re iyi ya da k\u00f6t\u00fc olarak do\u011fru bir \u015fekilde yarg\u0131lanabilir.<\/p>\n<p>Bu nedenle Objektivizm, sanat\u0131n kendi kendini ilan eden veya &#8220;ba\u015far\u0131l\u0131&#8221; oldu\u011fu iddia edilen herhangi bir sanat\u00e7\u0131n\u0131n birbirine geli\u015fig\u00fczel birle\u015ftirdi\u011fi veya bir galeriye yerle\u015ftirdi\u011fi her \u015fey oldu\u011fu fikrini reddeder. Ne bir tuval \u00fczerine rastgele s\u0131\u00e7ram\u0131\u015f boya, ne bir tabureye \u201cak\u0131ll\u0131ca\u201d ba\u011flanm\u0131\u015f bir bisiklet tekerle\u011fi, ne de bir sayfaya \u00f6zenle bas\u0131lm\u0131\u015f bir kelime salatas\u0131 sanatt\u0131r. B\u00f6yle \u015feyler \u201ck\u00f6t\u00fc\u201d sanat de\u011fildir, sanat de\u011fillerdir. Sanat irrasyonel d\u00fcrt\u00fclerin duygusal olarak p\u00fcsk\u00fcrt\u00fclmesi de\u011fil, ger\u00e7ekli\u011fin se\u00e7ici bir \u015fekilde yeniden yarat\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u0130nsan ger\u00e7e\u011fi ancak ak\u0131l yoluyla kavrad\u0131\u011f\u0131ndan, sanat\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 bu yetinin yo\u011fun bir \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir; d\u00fc\u015f\u00fcnce, konsantrasyon, zihinsel ba\u011flant\u0131lar ve son derece soyut kavram ve de\u011ferlerin alg\u0131sal ger\u00e7ekli\u011fin malzemesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesini gerektirir. Sanat bir soytar\u0131l\u0131k b\u00f6lgesi de\u011fil, bu dehan\u0131n alan\u0131d\u0131r ve bu \u015fekilde tan\u0131nmal\u0131 ve korunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Objektivizm ayr\u0131ca sanat\u0131n <em>kapsam\u0131<\/em> i\u00e7inde, belirli eserleri di\u011ferlerinden daha iyi olarak de\u011ferlendirmek i\u00e7in hi\u00e7bir nesnel kriterin bulunmad\u0131\u011f\u0131 fikrini de reddeder. Her me\u015fru de\u011fer gibi bir sanat eseri de (Resim, heykel, roman, film ya da senfoni) tam da rasyonel bir varl\u0131\u011f\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131n baz\u0131 gereksinimlerine hizmet etti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde bir de\u011ferdir. Ger\u00e7ek sanat yelpazesinde farkl\u0131 zevklere bolca yer olmas\u0131na ra\u011fmen, bu aral\u0131k i\u00e7inde nesnel olarak (Rasyonellik standartlar\u0131na ve insan\u0131n manevi gereksinimlerine g\u00f6re) daha iyi ve daha k\u00f6t\u00fc sanat eserleri de vard\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6rne\u011fin insan\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fc \u00f6zg\u00fcr iradeye sahip oldu\u011fu i\u00e7in en iyi sanat (<em>Romantik<\/em> sanat) bu ger\u00e7e\u011fi yans\u0131t\u0131r; insan\u0131 ya\u015fam\u0131n\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc elinde tutan, d\u00fcnyas\u0131n\u0131 de\u011ferlerine g\u00f6re yeniden \u015fekillendirmeye muktedir, kendini yaratm\u0131\u015f bir ruh olarak tasvir eder. Burada \u00f6rnek olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, bir sanat eserinin belirli bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc ay\u0131ral\u0131m: konusu. Di\u011fer her \u015fey e\u015fit oldu\u011funda (stil, kompozisyon, teknik vb.), batan bir geminin g\u00fcvertesinde deh\u015fet i\u00e7inde \u00e7\u0131\u011fl\u0131k atan \u00e7irkin bir kad\u0131n\u0131n resmi bir \u015fey s\u00f6yl\u00fcyor; g\u00fczel bir kad\u0131n\u0131n r\u00fczg\u00e2rl\u0131 bir g\u00fcnde katamaran\u0131 ustaca kulland\u0131\u011f\u0131 bir tablo ba\u015fka bir \u015fey s\u00f6yl\u00fcyor. Nesnel olarak konu\u015fursak bu t\u00fcr iki resmin de\u011feri \u201ce\u015fit\u201d de\u011fildir; sanat\u0131n amac\u0131na \u201ce\u015fit olarak\u201d hizmet etmezler ve rasyonel insanlar taraf\u0131ndan \u201ce\u015fit olarak\u201d be\u011fenilmezler.<\/p>\n<p>\u0130yi sanat, insan ya\u015fam\u0131n\u0131n ve mutlulu\u011funun ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu her \u015fey gibi rasyonel d\u00fc\u015f\u00fcncenin ve yarat\u0131c\u0131 \u00e7aban\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu, kapitalizmi ve onun dayand\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm ak\u0131l felsefesini benimsemek ve savunmak i\u00e7in ba\u015fka bir nedendir. Rasyonel, kapitalist bir toplumda sanat\u00e7\u0131lar uygun g\u00f6rd\u00fckleri \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve yaratmakta tamamen \u00f6zg\u00fcrd\u00fcrler; hi\u00e7bir \u015fey \u00f6nlerinde durmaz, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hakk\u0131 mutlak olarak kabul edilmektedir. B\u00f6yle bir toplumda yol g\u00f6sterici toplumsal ilke ticaret oldu\u011fu i\u00e7in ve sanat &#8220;kamu&#8221; taraf\u0131ndan finanse edilmedi\u011finden, rasyonel insanlar\u0131n de\u011fer verdi\u011fi eserler \u00fcreten sanat\u00e7\u0131lar geli\u015fme e\u011filimindedir; ak\u0131lc\u0131 insanlar\u0131n de\u011fer vermedi\u011fi i\u015fler \u00fcretenler ba\u015fka meslekler bulmaya meyillidir.<\/p>\n<p>\u00d6zetle Objektivizmin temel ilkeleri \u015funlard\u0131r: Ger\u00e7eklik mutlakt\u0131r, ak\u0131l insan\u0131n tek bilgi arac\u0131d\u0131r, insan\u0131n \u00f6zg\u00fcr iradesi vard\u0131r (d\u00fc\u015f\u00fcnme ya da d\u00fc\u015f\u00fcnmeme se\u00e7imi), ki\u015fisel \u00e7\u0131kar ahlakidir, bireysel haklar mutlakt\u0131r, kapitalizm ahlakidir ve iyi sanat iyi ya\u015fam i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>Rand&#8217;\u0131n kurgusal eserlerinde bu ilkelerin k\u00f6kenini g\u00f6rmek i\u00e7in <em>Hayat\u0131n Kayna\u011f\u0131<\/em> ve <em>Atlas Silkindi<\/em>\u2019yi okuyun. Objektivizm ilkelerinin kitap uzunlu\u011fundaki kurgusal olmayan bir sunumu i\u00e7in, Leonard Peikoff&#8217;un <em>Objektivizm: Ayn Rand&#8217;\u0131n Felsefesi<\/em>&#8216;ne bak\u0131n. Bu ilkelerin g\u00fcn\u00fcn k\u00fclt\u00fcrel ve politik meselelerine nas\u0131l uygulanabilece\u011fini g\u00f6rmek i\u00e7in \u00f6nde gelen kaynak olan <a href=\"https:\/\/www.theobjectivestandard.com\/subscribe\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><em>The Objective Standard<\/em>&#8216;a abone olun<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde yayg\u0131n kan\u0131ya g\u00f6re ahlaki, k\u00fclt\u00fcrel ve politik alternatiflerimiz ya sek\u00fcler, r\u00f6lativist solun fikirleriyle ya dini, mutlakiyet\u00e7i sa\u011f\u0131n fikirleriyle ya da ikisinin uzla\u015f\u0131lm\u0131\u015f bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle birinin fikirleri ya a\u015f\u0131r\u0131 &#8220;liberal&#8221; ya da a\u015f\u0131r\u0131 &#8220;muhafazak\u00e2r&#8221; ya da ikisinin aras\u0131nda bir yerdedir. Ayn Rand&#8216;\u0131n felsefesi Objektivizm, bu hatal\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 reddeder ve tamamen farkl\u0131 bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc sunar. Objektivizm tamamen sek\u00fcler ve mutlakiyet\u00e7idir; ne liberaldir, ne de muhafazak\u00e2rd\u0131r, ne de ikisinin aras\u0131nda bir yerdedir. Ahlaki ilkeleri rasyonel ve sek\u00fcler  [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":4529,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[115],"tags":[112],"class_list":["post-4549","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-objektivizm","tag-anasayfa"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4549","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4549"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4549\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4554,"href":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4549\/revisions\/4554"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4529"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4549"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4549"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.objectivistnetwork.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4549"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}